هر تصویر رنگارنگی برای کودک مناسب نیست!

گاهی با انیمیشن‌هایی روبه‌رو می‌شویم که ظاهر کودکانه و شخصیت‌های رنگارنگ دارند، اما در میان داستان‌هایشان صحنه‌های خشونت‌آمیز، رفتارهای نامناسب، شوخی‌های بزرگسالانه یا تصاویر ترسناک دیده می‌شود. محتوایی که شاید برای یک نوجوان یا بزرگسال چندان مسئله‌ساز نباشد، ولی ممکن است برای کودکی که هنوز در حال شناخت اطراف خود است، پرسش‌ها و نگرانی‌های زیادی ایجاد کند.

مسئله اینجاست که بسیاری از والدین با دیدن شخصیت‌های کارتونی و ظاهر فانتزی یک برنامه، تصور می‌کنند محتوای آن حتماً برای کودکان ساخته شده است درحالی‌که کارتونی بودن یک محتوا، به معنای کودکانه و مناسب بودن آن نیست.

کودکان بخش مهمی از شناخت خود درباره رفتارهای انسانی را از محیط اطراف و آنچه می‌بینند و می‌شنوند، به دست می‌آورند. به همین دلیل، تکرار صحنه‌های خشونت‌آمیز، تحقیر دیگران، تمسخر افراد یا حل مشکلات از طریق زور می‌تواند در رفتارهای اجتماعی آنها تأثیر بگذارد.

البته نباید هر رفتار نادرست کودک را به تماشای انیمیشن نسبت داد یا تصور کرد که دیدن یک برنامه نامناسب، الزاماً به آسیب روانی منجر می‌شود. بااین‌حال، محتوای تصویری، به‌ویژه برای کودکان کم‌سن‌وسال، موضوعی نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت.

کودکی که بارها شاهد تمسخر، پرخاشگری یا رفتارهای خطرناک در قالب سرگرمی است، به راهنمایی بزرگسالان نیاز دارد تا بتواند میان رفتار درست و نادرست تفاوت قائل شود.

از سوی دیگر، برخی صحنه‌های ترسناک ممکن است برای کودکان ترسناک باشد حتی اگر سازندگان ، آن‌ها را صرفاً بخشی از یک داستان خیالی بدانند.

واقعیت این است که والدین نمی‌توانند تمام ساعات روز کنار فرزندانشان باشند و پیش از پخش هر برنامه، تمام محتوای آن را بررسی کنند.

از طرف دیگر، پیشنهادهای خودکار پلتفرم‌های انتشار ویدئو ممکن است کودک را پس از تماشای یک برنامه، به سمت محتوای دیگری هدایت کند که والدین برای سن او مناسب نمی‌دانند.

در چنین شرایطی، نمی‌توان تمام مسئولیت را بر دوش خانواده‌ها گذاشت. خانواده‌ها مسئولیت مهمی در انتخاب و نظارت بر محتوایی که فرزندان نگاه می کنند، دارند. اما تولیدکنندگان محتوا و نهادهای فرهنگی و نظارتی نیز باید سهم خود را در ایجاد محیطی امن‌تر برای کودکان ایفا کنند.

هدف نباید محروم کردن کودکان از انیمیشن و سرگرمی باشد. بسیاری از انیمیشن‌ها می‌توانند زمینه یادگیری، تقویت خلاقیت، آشنایی با دوستی و همدلی و شناخت بهتر جهان را فراهم کنند.

آنچه اهمیت دارد، انتخاب محتوای متناسب با سن، نیازها و شرایط روحی کودک است.

والدین می‌توانند گاهی همراه فرزندانشان انیمیشن تماشا کنند، درباره رفتار شخصیت‌ها با آن‌ها گفت‌وگو کنند و به پرسش‌هایشان پاسخ دهند. استفاده از تنظیمات کنترل والدین و بررسی رده‌بندی سنی نیز می‌تواند مفید باشد هرچند هیچ ابزار فنی به‌تنهایی جایگزین توجه و همراهی بزرگسالان نمی‌شود.

همچنین مدارس، مراکز فرهنگی و رسانه‌ها می‌توانند با آموزش سواد رسانه‌ای، به کودکان و خانواده‌ها کمک کنند تا محتوای مناسب را بهتر بشناسند و در برابر محتوای نامناسب واکنش آگاهانه‌تری داشته باشند.

درخواست پارسینه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نهادهای مسئول در حوزه کودک و نوجوان و پلتفرم‌های انتشار محتوای تصویری انتظار دارد که با همکاری متخصصان روان‌شناسی کودک، آموزش و رسانه، برای بهبود کیفیت و ایمنی محتوای در دسترس کودکان اقدام کنند.

همچنین لازم است امکان ارزیابی و پیگیری عملکرد پلتفرم‌ها فراهم شود تا خانواده‌ها بدانند در صورت مواجهه فرزندشان با محتوای نامناسب، از چه راهی می‌توانند موضوع را گزارش کنند و چه اقدامی در انتظار آن‌هاست.

کودکان امروز، بزرگسالان فردای جامعه‌اند. حفاظت از ذهن و آرامش آن‌ها نه با ترساندنشان از دنیای رسانه، بلکه با آموزش، انتخاب آگاهانه و مسئولیت‌پذیری مشترک خانواده‌ها، تولیدکنندگان محتوا و نهادهای مسئول امکان‌پذیر است.