نگرانی‌ها از بیدار شدن آتشفشان خاموش ایران پس از ۷۰۰ هزار سال سکوت

به گزارش پارسینه به نقل از اطلاعات آنلاین، این یافته به این معنی نیست که فوران در شرف وقوع است. با این حال، نشان می‌دهد فشار در زیر آتشفشان از گازهایی که از طریق آب داغ و سنگ‌های شکسته زیر سطح حرکت می‌کنند در حال افزایش است.

تفتان یک آتشفشان چینه‌ای شیب‌دار است، نوعی آتشفشان که از لایه‌های گدازه و خاکستر ساخته شده است. این آتشفشان با ارتفاع حدود 12927 فوت در جنوب شرقی ایران، نزدیک مرز پاکستان قرار دارد. برای مدتی طولانی، تفتان به اندازه‌ای آرام به نظر می‌رسید که می‌توانستیم آن را خاموش یا تقریباً خاموش بنامیم. این برچسب اکنون بسیار ساده به نظر می‌رسد، زیرا این آتشفشان هنوز گاز غنی از گوگرد را از طریق منافذ نزدیک قله خود آزاد می‌کند.

به این منافذ، فومارول می‌گویند. به زبان ساده، ترک‌هایی هستند که گازهای داغ را از اعماق کوه خارج می‌کنند، گاهی با بوی تخم‌مرغ گندیده که مردم از دور می‌توان متوجه آن شد. دانشمندان از یک روش راداری به نام رادار دیافراگم مصنوعی تداخل‌سنجی (InSAR) استفاده کردند که تصاویر ماهواره‌ای را زمان‌های مختلف برای اندازه‌گیری تغییرات کوچک در زمین مقایسه می‌کند.

این مطالعه با استفاده از ماهواره‌های Sentinel-1، بخشی از برنامه کوپرنیک اروپا، انجام شد. آژانس فضایی اروپا می‌گوید این ماهواره‌های راداری می‌توانند سطح زمین را در روز یا شب و در هر آب و هوایی تصویربرداری کنند، که به ویژه در مکان‌های دورافتاده با ابزارهای کم روی زمین مفید است. این موضوع در مورد تفتان اهمیت دارد زیرا این آتشفشان فاقد GPS و شبکه لرزه‌نگاری متراکمی است که در آتشفشان‌های با نظارت بهتر یافت می‌شود.
تیم تحقیقاتی دریافت که منبع تورم کم‌عمق، تقریباً 488 تا 630 متر زیر سطح بوده است. این مقدار از نظر آتشفشانی نزدیک به قله است و به فشار در قسمت بالایی سیستم اشاره دارد. این لزوماً به معنی آن نیست که ماگمای تازه به سمت بالا حرکت می‌کند. به نظر می‌رسد مخزن ماگمای عمیق‌تر بیش از دو مایل پایین‌تر قرار دارد، بنابراین حرکت فعلی ممکن است از گازهایی که در بالای آن جمع می‌شوند، ناشی شود.

نگران‌کننده‌ترین موضوع، رودخانه‌ای از گدازه نیست. بلکه احتمال انفجارهای ناشی از بخار است و وقتی اتفاق می‌افتد که مایعات داغ ناگهان در نزدیکی سطح به بخار تبدیل می‌شوند. این انفجارها می‌توانند ناگهانی و محلی اما همزمان در نزدیکی قله خطرناک باشند. اگر باد بخارهای غنی از گوگرد را به سمت جوامع نزدیک حمل کند، انتشار گاز می‌تواند چشم‌ها، ریه‌ها و محصولات کشاورزی را تحریک کند.

شهر خاش حدود 50 کیلومتر دورتر است، به اندازه‌ای نزدیک که مردم وقتی باد در جهت موافق است، بوی گوگرد را حس کنند. پابلو جی. گونزالس، آتشفشان‌شناس در موسسه محصولات طبیعی و زیست‌شناسی کشاورزی اسپانیا (IPNA-CSIC) و یکی از محققان ارشد این کار، به Live Science گفت که فشار «باید به نحوی آزاد شود» اما تأکید کرد که این مطالعه «یک زنگ خطر» است، نه دلیلی برای وحشت.

دانشمندان و محققان می‌گویند تفتان فعال‌تر از آن چیزی است که قبلاً تصور می‌شد و عدم وجود فوران اخیر ثابت نمی‌کند که این سیستم بی‌ضرر است. این درس بزرگ‌تری است که در اینجا وجود دارد. یک آتشفشان می‌تواند صدها هزار سال آرام بماند، سپس در چند ماه‌ تغییر کند، زمانی که فشار، گرما و گازها مسیرهای جدیدی در زیر زمین پیدا می‌کنند.

تفتان فقط یک کوه منزوی نیست. بخشی از یک قوس آتشفشانی گسترده‌تر است که در آن فعالیت پنهان می‌تواند برای مردم، جاده‌ها، مزارع و برنامه‌ریزی اضطراری محلی اهمیت داشته باشد. گام بعدی اندازه‌گیری مستقیم‌تر گازهای خروجی از تفتان است. تغییرات در دی‌اکسید گوگرد، دی‌اکسید کربن و بخار آب می‌تواند به نشان دادن افزایش، کاهش فشار یا یافتن راه خروج امن‌تر کمک کند.

اگر زمین دوباره شروع به فرونشست کند، ممکن است به معنای کاهش فشار باشد. اگر قله همچنان در حال افزایش باشد یا سطح گاز بالا برود و بالا بماند، دانشمندان دلیل بیشتری برای نظارت دقیق خواهند داشت. برای افرادی که نزدیک آن زندگی می‌کنند، توصیه عملی ساده است. به راهنمایی‌های رسمی توجه کنید، بدانید که باد معمولاً کجا می‌وزد و اگر مقام‌های محلی هشدار می‌دهند، بوی گوگرد را جدی بگیرید.

تفتان غرش نمی‌کند. در حال حاضر، زمزمه می‌کند و نکته علم این است که آن زمزمه را پیش از اینکه بلندتر شود، باید شنید.